Rys historyczny
Historia tego niezwykłego miejsca sięga XV wieku, kiedy to w 1492 roku Jerzy Krupski wzniósł tutaj niewielki zamek. Prawdziwy rozkwit nastąpił jednak w drugiej połowie XVI wieku za sprawą Pawła Orzechowskiego. Nowy właściciel poddał zamek gruntownej przebudowie, mówi się nawet, że na fundamentach starej warowni stworzył zupełnie nowy obiekt. Nadał mu modny wówczas, renesansowy styl, a do budowy wykorzystał kamień i cegłę. Powstała w ten sposób forteca była otoczona murami z czterema wyposażonymi w armaty bastejami oraz fosą. Czasy świetności przerwał potop szwedzki w 1656 roku, podczas którego zamek został zniszczony. Dziewięć lat później dzieła zniszczenia dopełnił pożar, który strawił mury i część zabudowań gospodarczych. Choć w 1670 roku potomkowie Mikołaja Reja podjęli się odbudowy rezydencji, to pod koniec XVIII wieku kolejny pożar obrócił ją w trwałą ruinę, której nikt już nie podniósł. Kolejne straty przyniosła II wojna światowa, kiedy to Niemcy rozebrali część zachowanych jeszcze murów, pozostawiając zamek w stanie, w jakim możemy oglądać go dzisiaj. Warto podkreślić, że przez ostatnie lata, ze względu na bardzo zły stan techniczny, nie było możliwości użytkowania tego zabytkowego miejsca. Teraz dzięki Funduszom Europejskim obiekt w Krupem zmieni swoje oblicze.
Nowe oblicze Krupe
Przedmiotem projektu zaplanowanego do realizacji w terminie do 31 grudnia 2028 r. jest rewitalizacja przestrzeni zabytkowego Zamku w Krupem oraz odtworzenie budynku świetlicy w pobliskim Krupcu. Projekt realizowany we współpracy z Partnerem projektu - Stowarzyszeniem Wspólnie dla gminy Krasnystaw zakłada wykonanie kompleksowych i zintegrowanych prac rewitalizacyjnych, w tym m.in. zabezpieczenia ścian Zamku, odtworzenie powierzchni dziedzińca, wykonanie wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej i wentylacyjnej, a także budowę mostu na palach drewnianych wiodącego na dziedziniec i wykonanie punktu widokowego w baszcie. Powstaną także 2 pomieszczenia wystawiennicze wyposażone w gabloty, system oświetleniowy i elementy multimedialne, w których organizowane będą stałe i czasowe wystawy historyczne i tematyczne, w tym ekspozycja zbiorów odnalezionych w trakcie prowadzonych prac konserwatorskich. Zagospodarowany zostanie także teren wokół obiektu - pojawi się oświetlenie i ścieżki dla spacerowiczów. W celu zapewnienia pełnej dostępności ruin Zamku w Krupem powstaną 2 aplikacje mobilne: Mobilny przewodnik audio oraz Wirtualny spacer. Przy pomocy Wirtualnego spaceru osoby starsze, czy osoby z niepełnosprawnościami będą miały możliwość w sposób wirtualny, za pomocą smartfona czy tabletu zobaczyć krajobraz jaki rozciąga się z Baszty północnej oraz posłuchać relacji lektora. Obiekt po rewitalizacji będzie miał status trwałej ruiny, co oznacza, że jest pełnoprawnym zabytkiem i zgodnie z ustawą o ochronie zabytków podlega tym samym przepisom co budynki nienaruszone.
Drugim zadaniem projektu jest odtworzenie budynku świetlicy w pobliskim Krupcu. Planowane działania zakładają m.in. rozbiórkę istniejącego zdegradowanego budynku i budowę nowego budynku świetlicy, wykonanie ogrodzenia z furtką i bramą, montaż kanalizacji sanitarnej, instalacji wodociągowej w tym zbiornika na wódę opadową i fotowoltaiki, a także utwardzenie terenu wraz z chodnikiem i podjazdem dla osób z niepełnosprawnościami oraz budowę parkingów. Z myślą o odwiedzających pojawią się nowe ławki, stojaki na rowery, plac zabaw i siłowania plenerowa oraz nowe oświetlenie i monitoring. Nie zabraknie również nasadzeń drzew i krzewów. W ramach tego zadania zaplanowano także zakup wyposażenia świetlicy, w tym mebli, sprzętu RTV i AGD, stworzenie małej biblioteczki, czy sprzętu sportowego umożliwiającego organizację zajęć grupowych promujących zdrowy styl życia.
Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich powstanie obiekt pełniący funkcję nowoczesnego i wielofunkcyjnego centrum życia społecznego, kulturalnego i edukacyjnego sprzyjający integracji lokalnej społeczności, rozwijaniu zainteresowań, prowadzeniu zajęć edukacyjnych, rekreacyjnych i ruchowych, a także organizacji wydarzeń międzypokoleniowych.
Krupe perełką turystyczną regionu
Rewitalizacja ruin Zamku w Krupem może okazać się archeologiczną sensacją na skalę Polski, a może i Europy. Zdaniem ekspertów podczas oczyszczania terenu mogą pojawić się zabytki, takie jak chociażby kaplica zamkowa w zamku dolnym, który był miejscem gospodarczym. Być może została wybudowana już po czasach, kiedy funkcjonowała tam rodzina Orzechowskich, czyli po 1644 roku. Po przeprowadzeniu kompleksowych prac ruiny Zamku w Krupem mają szanse stać się kolejną turystyczną perełką województwa lubelskiego, która otrzyma nowe funkcje użytkowe. Po zakończeniu projektu obiekt pozostanie w dyspozycji Gminnego Centrum Kultury z siedzibą w Siennicy Nadolnej, które organizować będzie tam wydarzenia społeczne, kulturalne i rekreacyjne gromadzące społeczność lokalną i turystów.
Szacuje się, że się w efekcie realizacji projektu rewitalizacją zostanie objęty obszar o powierzchni ponad 2,4 ha, wsparte zostaną 4 obiekty infrastruktury, 4 obiekty kulturalne i turystyczne, a 2 obiekty zostaną dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Roczna liczba odwiedzających obiekty wyniesie 650 osób.
