Fundusze Europejskie dla Lubelskiego

Informacja w zakresie pytań Wnioskodawcy oraz odpowiedzi IZ dotyczących naboru projektów w sposób niekonkurencyjny w ramach naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25 Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5) Priorytetu IV Efektywne wykorzystanie energii programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027:

• Pytanie:

W związku z zamiarem aplikowania o dofinansowanie realizacji projektu z zakresu termomodernizacji zwracam się z pytaniem, czy w ramach działania 4.3 „Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych” jednostka samorządu może pozyskać środki na dofinansowanie realizacji inwestycji na budynku wykorzystywanym przez Zespół Szkół Specjalnych (placówkę publiczną dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną)?

• Odpowiedź:

Zgodnie z programem Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 „wszystkie inwestycje w infrastrukturę i rozwój usług edukacyjnych, społecznych i zdrowotnych będą zgodne z wymogami Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych, w tym Komentarzami Ogólnymi 4 i 5 i uwagami końcowymi dla Polski Komitetu ONZ ds. Praw Osób Niepełnosprawnych, z należytym poszanowaniem zasad równości, wolności wyboru, prawa do niezależnego życia, dostępności i zakazu wszelkich form segregacji. Inwestycje będą musiały wykazać zgodność ze strategią deinstytucjonalizacji oraz odpowiednią polityką UE i ramami prawnymi odnośnie przestrzegania zobowiązań w zakresie praw człowieka, a mianowicie Kartą praw podstawowych, Europejskim filarem praw socjalnych i Strategią na rzecz praw osób niepełnosprawnych 2021-2030”. W związku z powyższym, szkoły/placówki, które prowadzą do segregacji lub utrwalają segregację jakiejkolwiek grupy osób nie są wspierane w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027. Ze środków unijnych mogą być finansowane tylko inwestycje infrastrukturalne mające na celu zaspokojenie potrzeb uczniów ze specjalnymi potrzebami w placówkach ogólnodostępnych. Zgodnie z zasadą deinstytucjonalizacji, w ramach programów UE wspierany jest rozwój systemu pozwalającego na stopniowe, racjonalne i uwzględniające potrzeby uczniów przechodzenie ze szkół/placówek specjalnych do kształcenia ogólnodostępnego. Wspierane jest włączanie dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami w główny nurt systemu edukacji na równych zasadach, gdyż wszyscy uczniowie mają prawo do uczęszczania do szkół dostosowanych do ich potrzeb i aktywnego uczestnictwa w zajęciach, w celu jak najpełniejszej integracji społecznej i indywidualnego rozwoju. Inwestycje UE dotyczą więc systemu edukacji inkluzywnej, która zapewnia równy dostęp do wysokiej jakości edukacji powszechnej dla uczniów ze specjalnymi potrzebami. Działalność szkół specjalnych nie wpisuje się w zasadę deinstytucjonalizacji, w związku z czym inwestycje dotyczące budynku wykorzystywanego przez Zespół Szkół Specjalnych (placówkę publiczną dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną) nie podlegają wsparciu w ramach ww. naboru.

• Pytanie:

W związku z zamiarem aplikowania o dofinansowanie realizacji projektu z zakresu termomodernizacji zwracam się z pytaniem, czy przy obliczeniach dot. redukcji emisji CO2 i pyłów PM 2,5 i PM 10, wynikających z kryteriów formalnych specyficznych dla działania 4.3:

- 4. Zgodność projektu z warunkami wsparcia w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 ..."W ramach kryterium weryfikowane będzie, czy projekt wykazuje obniżenie emisji CO2 i pyłu PM 10 oraz PM 2,5 do atmosfery...",

- 9. Zgodność założeń audytu energetycznego z przyjętymi normami ... "Audyt energetyczny sporządzony dla projektu musi dodatkowo zawierać analizę efektu ekologicznego oraz wyliczenia redukcji wartości stężeń pyłu zawieszonego PM 10 i PM 2,5...",

należy stosować, podobnie jak w perspektywie 2014 - 2020, dane dotyczące emisji z raportów KOBiZE, a jeśli tak, to za który rok/lata i z których raportów? Znaleźć można np. „Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE w roku 2022 do raportowania w ramach Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2025”; „Wskaźniki emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla źródeł o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, zastosowane do automatycznego wyliczenia emisji w raportach do Krajowej bazy za lata 2022-2024” oraz „Wskaźniki emisyjności CO2, SO2, NOx, CO i pyłu całkowitego dla energii elektrycznej na podstawie informacji zawartych w Krajowej bazie o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji za 2023 rok”

• Odpowiedź:

Informuję, że zgodnie z pkt. 4.5 Regulaminu wyboru projektów do dofinansowania w sposób konkurencyjny w ramach naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25 audyt energetyczny sporządzony dla projektu musi zawierać dodatkowo analizę efektu ekologicznego oraz wyliczenia redukcji wartości stężeń pyłu zawieszonego PM 10 i PM 2,5.

Do wyliczenia uzysku energetycznego i spadku emisji zanieczyszczeń do atmosfery w zależności od wyboru typu projektu należy stosować dane Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) zawarte w następujących raportach:

• Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE w roku 2022 do raportowania w ramach Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2025”.

• Wskaźniki emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla źródeł o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, zastosowane do automatycznego wyliczenia emisji w raportach do Krajowej bazy za lata 2022-2024.

• Wskaźniki emisyjności CO2, SO2, NOx, CO i pyłu całkowitego dla energii elektrycznej na podstawie informacji zawartych w Krajowej bazie o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji za 2023 rok.

• Pytanie

Czy wydatki związane z termomodernizacją budynku, który będąc własnością gminy i docelowo oddany w nieodpłatne użyczenie na minimum 5 lat niepublicznemu podmiotowi na wyłączny cel publiczny, tj. utworzenie i prowadzenie żłobka, mogą zostać uznane za kwalifikowalne w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach ZIT Programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027.

Prosimy o wzięcie pod uwagę faktu, że żłobek stanowi realizację potrzeby publicznej gminy, a umowa użyczenia z wyłącznym przeznaczeniem publicznym ma zapewnić zachowanie trwałości celu projektu.

Uzyskanie Państwa stanowiska jest kluczowe dla prawidłowego przygotowania i złożenia wniosku o dofinansowanie.

• Odpowiedź

Zgodnie z kryteriami wyboru oraz Regulaminem wyboru projektów Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach ZIT Programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 w ramach typu:1,2 wsparciem dotacyjnym w zakresie termomodernizacji objęte są budynki użyteczności publicznej. Uprawnionymi do uzyskania wsparcia są podmioty realizujące cele publiczne: jednostki samorządu terytorialnego, ich związki, porozumienia i stowarzyszenia; jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego posiadające osobowość prawną; Spółki prawa handlowego, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki; podmioty prowadzące działalność oświatową lub ich organy prowadzące; podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki; instytucje kultury, szpitale i inne podmioty prowadzące działalność leczniczą; kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych; organizacje pozarządowe posiadające osobowość prawną; podmioty ekonomii społecznej; wspólnoty mieszkaniowe, TBS. W sytuacji opisywanej w pytaniu rzeczywistym beneficjentem projektu stawałby się podmiot trzeci, który nieodpłatnie korzystałby z infrastruktury beneficjenta w celu prowadzenia działalności komercyjnej (niepubliczny żłobek) Należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 43 Ustawy wdrożeniowej wybrany do dofinasowania może zostać wyłącznie projekt spełniający kryteria wyboru projektów. Przyznane dofinasowanie w opisywanym przypadku mogłoby być traktowane jako obejście cytowanego przepisu przez tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania dofinasowania (zwłaszcza, iż przedsiębiorca prowadzący żłobek nie należy do żadnej grupy wnioskodawców uprawnionych do ubiegania się o dofinasowanie w ramach naboru) Dodatkowo, opisywane w pytaniu przekazanie infrastruktury mogłoby zostać uznane za naruszenie trwałości projektu.

• Pytanie:

Dotyczy: Potwierdzenie kwalifikowalności budynków będących własnością Gminy do dofinansowania w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach ZIT (typ projektu 1-5) FELU.04.03-IZ.00-001/25.

Przedmiotem zapytania są dwa budynki wielomieszkaniowe (Budynek A i Budynek B), stanowiące w całości własność Gminy (wpis w księgach wieczystych) i wchodzące w skład gminnego zasobu nieruchomości.

W oparciu o treść Państwa odpowiedzi oraz analizę Kryteriów formalnych specyficznych dla Działania 4.3 (Uchwała nr 217/2025 Komitetu Monitorującego FEL 2021-2027), Gmina przedstawia poniższe argumenty potwierdzające kwalifikowalność:

1. Wnioski w Zakresie Kwalifikowalności

1. Kwalifikacja jako Budynek Wielomieszkaniowy (Kryterium nr 6)

Zgodnie z informacjami wstępnie potwierdzonymi przez Instytucję Zarządzającą, budynki spełniają kwalifikację jako budynki wielomieszkaniowe na dwóch niezależnych podstawach:

• A. Spełnienie Kryterium Budynku Komunalnego (Kryterium nr 6a):

• Budynki stanowią własność Gminy i wchodzą w skład gminnego zasobu nieruchomości, co jest zgodne z definicją budynku komunalnego zawartą w Kryterium nr 6 (z odwołaniem do art. 43 Ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 24 ust. 1 Ustawy o gospodarce nieruchomościami).
• Nieruchomości te są wynajmowane lokatorom na podstawie umów najmu o charakterze socjalnym/preferencyjnym (w tym jeden lokal w Budynku A w ramach najmu socjalnego).
• Wniosek: Jako budynki komunalne, w pełni podlegają wsparciu w ramach Działania 4.3 w typie projektu obejmującym budynki wielomieszkaniowe.

• B. Spełnienie Kryterium Budynku Historycznego (Kryterium nr 6b):

• Gmina oświadcza, że oba budynki powstały przed dniem 1 kwietnia 1995 r. (dzień wejścia w życie przepisów wprowadzających wymogi dotyczące oszczędności energii).
• Wniosek: Zgodnie z Kryterium nr 6b, budynki powstałe przed tą datą są automatycznie uznawane za budynki historyczne, co stanowi dodatkową podstawę ich kwalifikowalności do dofinansowania jako budynki wielomieszkaniowe.

2. Brak Kwalifikacji jako Budynek Użyteczności Publicznej (Kryterium nr 5)

Potwierdzamy, zgodnie ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej, że przedmiotowe obiekty nie stanowią budynków użyteczności publicznej, ponieważ są zwykłymi budynkami mieszkalnymi, nie realizującymi funkcji publicznych w rozumieniu § 3 pkt 6 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

2. Podsumowanie i Prośba o Potwierdzenie

W świetle powyższej argumentacji, popartej definicjami zawartymi w Kryteriach formalnych specyficznych oraz wstępnymi ustaleniami w korespondencji z Państwem, Gmina uznaje, że Budynki A i B spełniają łącznie dwa kryteria dla kwalifikacji jako budynki wielomieszkaniowe (komunalne i historyczne).

Mając na uwadze konieczność przygotowania Studium Wykonalności oraz dokumentacji aplikacyjnej, uprzejmie prosimy o potwierdzenie stanowiska Instytucji Zarządzającej, że przedmiotowe budynki, opisane zgodnie z Kryterium nr 6, kwalifikują się do ujęcia w projekcie w ramach Działania 4.3. Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5).

• Odpowiedź:

Zgodnie z informacjami przedstawionymi w zapytaniu, przedmiotowe budynki kwalifikują się do ujęcia w projekcie w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5) Priorytetu IV Efektywne wykorzystanie energii programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 jako budynki wielomieszkaniowe. Należy przy tym pamiętać, że ostateczna ocena projektu następuje na podstawie załączonej przez wnioskodawcę dokumentacji aplikacyjnej.

• Pytanie:

W związku z faktem, że w ramach objętego jednym audytem energetycznym obiektu (budynku) występować mogą jednocześnie części (skrzydła, segmenty) historyczne oraz niehistoryczne / w ramach objętego jednym audytem kompleksu występować mogą budynki historyczne i niehistoryczne, proszę o wyjaśnienie zasady kwalifikowania kosztów w tym kontekście:

proszę o wskazanie, czy dopuszczalne jest - niezależnie od miejsca zastosowania / zainstalowania (w części historycznej bądź nie) urządzeń czy materiałów, np. instalacji fotowoltaicznej, grzejników, okien, warstw izolacji – aby wydatki na prace budowlane związane z termomodernizacją były traktowane jako poniesione na rzecz całości objętego audytem obiektu i w związku z tym dzielone na wydatki kwalifikowalne i niekwalifikowalne proporcjonalnie do udziału powierzchni użytkowej części kwalifikowalnych (historycznych) i części niekwalifikowalnych (niehistorycznych) w całości powierzchni użytkowej obiektu? W przypadku instalacji OZE lub źródeł ciepła dostarczających energię miejsce zainstalowania (czy jest to część historyczna czy nie) wydaje się pozbawione znaczenia, a wyżej opisany sposób dokonania podziału właściwy. W przypadku pozostałych prac termomodernizacyjnych (ocieplenie przegród, wymiana stolarki, wymiana instalacji grzewczej) również wydaje się, że skoro rezultaty prac odnoszą się do całości obiektu, to analogicznie można dokonać podziału wydatków na kwalifikowalne i niekwalifikowalne według udziału powierzchni części historycznych i niehistorycznych w całości powierzchni użytkowej obiektu poddanego termomodernizacji,

proszę również o wskazanie w jaki sposób traktować w wyżej opisanym kontekście wydatki nie wynikające z audytu, które to przyczyniają się do kompleksowej realizacji szerszych celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji (konkretnie – wydatki na zwiększenie dostępności) – o ile metoda polegająca na podziale wydatków na kwalifikowalne i niekwalifikowalne według udziału powierzchni użytkowej części historycznych i niehistorycznych w całości powierzchni jest w uznaniu IZ dopuszczalna – czy należałoby wydatki na dostępność obiektu potraktować w sposób identyczny jak koszty jego ocieplenia (tj. podzielić na kwalifikowalne i niekwalifikowalne zależnie od proporcji powierzchni obiektu) czy też można uznać je jako całkowicie kwalifikowalne, w oderwaniu od zagadnień związanych z historycznością części budynku?

• Odpowiedź

Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Typie 1,2 do wsparcia dotacyjnego kwalifikowalne są wyłącznie budynki, historyczne i użyteczności publicznej spełniające kryteria warunkujące wsparcie dotacyjne, zgodnie z definicjami poszczególnych budynków określonymi w załączniku nr 5 do Regulaminu wyboru projektów (Kryteria wyboru projektów w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5). W związku z powyższym do kosztów kwalifikowalnych zalicza się prace termomodernizacyjne wykonane w budynkach spełniających definicję budynku historycznego lub budynku użyteczności publicznej. W przypadku gdy audyt energetyczny budynku wykonany jest dla budynku, który składa się również z części (skrzydła, segmentu), które nie spełniają definicji budynku historycznego lub definicji budynku użyteczności publicznej, wówczas koszty które można uznać za dotyczące części wspólnej budynku tj. źródło ciepła, instalacje, w tym instalację fotowoltaiczną, ocieplenie ścian, ocieplenie dachu/stropodachu, mogą zostać ujęte w budżecie projektu zgodnie ze wskazaną w pytaniu metodologią ( udział proporcjonalny kosztów kwalifikowalnych i niekwalifikowalnych w odniesieniu do udziału powierzchni skrzydła/segmentu historycznego w powierzchni użytkowej).Natomiast koszty elementów inwestycji, które można przypisać do konkretnego budynku (np. wymiana grzejników, stolarki okiennej) należy wykazać w kosztorysie inwestorskim jako koszty kwalifikowalne bądź niekwalifikowalne.

W przypadku wydatków niewynikających z audytu, które to przyczyniają się do kompleksowej realizacji szerszych celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji (konkretnie – wydatki na zwiększenie dostępności) należy również podzielić proporcjonalnie do udziału powierzchni użytkowej części kwalifikowalnych spełniających definicję budynku historycznego lub definicję budynku użyteczności publicznej oraz niekwalifikowalnych w przypadku kiedy budynek nie spełnia definicji budynku historycznego oraz budynku użyteczności publicznej. Należy przy tym pamiętać, że ostateczna ocena projektu następuje na podstawie załączonej przez wnioskodawcę dokumentacji aplikacyjnej.

• Pytanie

Proszę o wyjaśnienie zapisu regulaminu, zgodnie z którym do wsparcia nie kwalifikują się instalacje OZE nie dedykowane w pełni potrzebom energetycznym obiektu – co to oznacza w przypadku instalacji fotowoltaicznej? Czy ona musi działać w warunkach odłączenia od sieci (off – grid) / należy zablokować możliwość oddania nadmiaru energii do sieci? Czy odprowadzanie okresowo wygenerowanego nadmiaru energii do sieci jest wykluczone? Proszę o wyjaśnienie. Instalacja PV została zaprojektowana w taki sposób, aby wytworzona energia była w całości zużywana na potrzeby własne obiektu, będzie ona dodatkowo wyposażona w magazyny energii, natomiast w założeniu ma być podłączona do sieci elektroenergetycznej i wystąpienie sytuacji odprowadzania nadmiaru produkcji mogą wystąpić.

• Odpowiedź

Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów kosztem kwalifikowalnym jest montaż instalacji fotowoltaicznej, która w pełni odpowiada potrzebom energetycznym obiektu. Oznacza to, że wytworzona energia w montowanej instalacji fotowoltaicznej będzie adekwatna do zapotrzebowania na energię elektryczną termomodernizowanego budynku. Instalacja fotowoltaiczna musi być podłączona do sieci elektroenergetycznej (on-grid).

• Pytanie

Dotyczy wskaźnika „WLWK-PLRR073 - Roczne zużycie energii pierwotnej w: budynkach publicznych” - czy na etapie składania wniosku wartości bazową i docelową należy brać z audytu energetycznego, konkretnie karty audytu, wiersza pn. „EP – wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną [kWh/(m² rok)]” , „stan przed modernizacją” (bazowa) i „stan po modernizacji” (docelowa)?

• Odpowiedź

Wartość bazową i wartość docelowa wskaźnika rezultatu „Roczne zużycie energii pierwotnej w: budynkach publicznych” należy podać na podstawie karty audytu energetycznego budynku. Jednostką pomiaru ww. wskaźnika jest MWh/rok.

• Pytanie

Dotyczy wskaźników „WLWK-PLRO022 - Powierzchnia użytkowa budynków mieszkalnych poddanych termomodernizacji” oraz „WLWK-RCO018 - Lokale mieszkalne o udoskonalonej charakterystyce energetycznej” – w przypadku internatu i bursy szkolnej mamy do czynienia z pobytem czasowym, a nie stałym, w związku z tym budynki te nie kwalifikują się do powyższych wskaźników – proszę o potwierdzenie bądź zaprzeczenie.

• Odpowiedź

Wskaźnik produktu WLWK-PLRO022 - Powierzchnia użytkowa budynków mieszkalnych poddanych termomodernizacji” oraz wskaźnik „WLWK-RCO018 - Lokale mieszkalne o udoskonalonej charakterystyce energetycznej” odnoszą się do budynków mieszkalnych. Internat, bursa szkolna traktowana jest jako budynek użyteczności publicznej.

• Pytanie

Dotyczy wskaźnika WLWK-RCO019 – „Budynki publiczne o udoskonalonej charakterystyce energetycznej” – klasyfikacja (wartości graniczne klas energetycznych) zależy od tego, czy mamy do czynienia z budynkiem użyteczności publicznej czy zamieszkania zbiorowego, tymczasem zgodnie z posiadaną dokumentacją techniczną internat jest budynkiem użyteczności publicznej o funkcji zamieszkania zbiorowego (na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wydaje się, że budynek może być jednocześnie jednym i drugim) – jak klasyfikować na potrzeby wskaźnika budynki jak bursa szkolna bądź szkolny internat?

• Odpowiedź

Internat, bursa szkolona należy traktować jaku budynek użyteczności publicznej. W związku z powyższym do podania wartości wskaźnika produktu „Budynki publiczne o udoskonalonej charakterystyce energetycznej” brane będą wartości graniczne dla klas wskazanych w tabeli „Wartości graniczne EP klas energetycznych – budynek użyteczności publicznej pozostał” wskazanych w Regulaminie wyboru projektów.

• Pytanie

Czy modernizacja kotłowni gazowej zasilającej obiekt może być wydatkiem kwalifikowalnym? Projekt zakłada m.in. wymianę kotłów gazowych na nowe, wymianę zaworów i izolacji w kotłowniach gazowych zespołu budynków szkolnych. Obiekt nie jest podłączony do sieci ciepłowniczej z uwagi na odległość i związany z tym brak opłacalności.

• Odpowiedź

Zgonie z Regulaminem wyboru możliwa jest wyłącznie wymiana pieców/kotłów węglowych na instalacje OZE lub piece gazowe wyłącznie jako hybrydowe systemy ogrzewania o znacznym udziale energii ze źródeł odnawialnych, takich jak połączenie kotła z energią słoneczną termiczną lub pompą ciepła, według hierarchii: 1. OZE. 2. piece gazowe jako hybrydowe systemy ogrzewania. To rozwiązanie będzie stosowane w przypadku braku możliwości technicznej lub opłacalności ekonomicznej przyłączenia do sieci ciepłowniczej. W związku z powyższym wymiana kotła gazowego oraz modernizacja instalacji sieci gazowej stanowią koszt niekwalifikowalny.

• Pytanie

Czy wydatek związany z ocieplaniem przegród zewnętrznych budynku: przebudowa podejść kanalizacji deszczowej związana z odsadzeniem rur deszczowych i czyszczaków od elewacji o grubość ocieplenia może być wydatkiem kwalifikowalnym?

• Odpowiedź

Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów przy termomodernizacji budynku koszt kwalifikowalny stanowią materiały budowlane niezbędne do przeprowadzenia prac towarzyszących (wymiana parapetów, orynnowania, obróbki blacharskie i inne). W związku z powyższym przebudowa podejść kanalizacji deszczowej związana z odsadzeniem rur deszczowych i czyszczaków od elewacji o grubość ocieplenia stanowi koszt kwalifikowalny.

• Pytanie:

Niektóre jednostki budżetowe, których siedziby będą poddane termomodernizacji, uzyskują niewielkie dochody opodatkowane podatkiem VAT. Na podstawie art. 86 ust. 2a i 2g w związku z art. 90 ust. 10 pkt 2 ustawy VAT w przypadku, gdy, proporcja nie przekracza 2% jednostka ma prawo uznać, że prewspółczynnik wynosi 0%. Czy w takiej sytuacji można uznać, iż jednostka nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zgodnie z pkt 7) podrozdziału 3.5 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027? Czy ten punkt Wytycznych dotyczy również prewspółczynnika obliczanego na podstawie art. 86 ust.2 ustawy VAT? Czy podatek VAT będzie wówczas wydatkiem kwalifikowalnym w całości.

• Odpowiedź

Podatek VAT będzie wydatkiem kwalifikowalnym w całości, jeżeli beneficjent nie ma prawnej możliwości obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zgodnie z pkt 7 podrozdział 3.5 Wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027 „Za posiadanie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w pkt 6, nie uznaje się możliwości określonej w art. 113 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, z późn. zm.), ani przypadku wskazanego w art. 90 ust. 10 pkt 2 tej ustawy”. Wskazany przepis art. 90 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług ma zastosowanie zarówno do współczynnika proporcji, o którym mowa w art. 90 ust. 3-4 ustawy, jak i do prewspółczynnika, o którym mowa w art. 86 ust. 2a w związku z ust. 2g ustawy. Wobec powyższego przywołane postanowienie podrozdziału 3.5 Wytycznych dotyczą również prewspółczynnika, określonego w zgodzie z przepisami art. 86 ust. 2a niniejszej ustawy.

Jednocześnie Instytucja Zarządzająca wyjaśnia, że kwestie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczące możliwości odzyskania podatku VAT leżą w kompetencji właściwych organów podatkowych.

• Pytanie

Czy wynikająca z wymiany stolarki okiennej wymiana parapetów wewnętrznych (na nowe) i częściowe odmalowanie ścian wewnątrz może być wydatkiem kwalifikowalnym?

• Odpowiedź

Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów przy termomodernizacji budynku koszt kwalifikowalny stanowią materiały budowlane niezbędne do przeprowadzenia prac towarzyszących (wymiana parapetów, orynnowania, obróbki blacharskie i inne). W związku z powyższym wymiana parapetów wewnętrznych oraz odmalowanie ściany, które wynikają z wymiany stolarki okiennej stanowić będą koszt kwalifikowalny.

• Pytanie

Czy wykonanie opaski wokół budynku w zw. z ociepleniem jego fundamentów może być wydatkiem kwalifikowalnym?

• Odpowiedź

Zgodnie z Regulaminem wyboru przy termomodernizacji budynku koszt kwalifikowalny stanowią materiały budowlane niezbędne do przeprowadzenia prac towarzyszących (wymiana parapetów, orynnowania, obróbki blacharskie i inne). W związku powyższym wykonanie opaski wokół budynku jako pracy towarzyszącej w związku z ociepleniem fundamentów budynku stanowić będzie koszt kwalifikowalny.

• Pytanie:

Proszę o odpowiedź na pytanie dot. oświadczenia (załącznika do wniosku) pn. "Zobowiązanie do uzyskania ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej najpóźniej na dzień rozpoczęcia rzeczowej realizacji projektu".

"Wnioskodawca zobowiązany do złożenia oświadczenia o zobowiązaniu się do uzyskania w przypadku realizacji inwestycji na obszarze występowania gatunków chronionych ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej i zapewnieniu odpowiednich działań kompensacyjnych w przypadku negatywnego wpływu inwestycji na gatunki i siedliska chronione, najpóźniej na dzień rozpoczęcia rzeczowej realizacji projektu."

Pytanie w kontekście wyżej opisanego zobowiązania - jeżeli projekt obejmuje kilkanaście budynków, które mają być modernizowane sukcesywnie (po kilka rocznie) to czy:

- należy posiadać ekspertyzy dla wszystkich objętych projektem budynków już przed rozpoczęciem prac nad pierwszym z nich, i tak np. w roku 2026 należy opracować ekspertyzy również dla budynków, na których prace rozpoczną się w roku 2027 i 2028, czy też

- konkretna ekspertyza musi zostać uzyskana przed rozpoczęciem prac tylko na tym budynku, którego dotyczy (w tej sytuacji ekspertyzy będą pozyskiwane sukcesywnie, a nie wszystkie przed rozumianym dosłownie "dniem rozpoczęcia rzeczowej realizacji projektu")?

• Odpowiedź:

Zgodnie z Instrukcją wypełniania załączników do wniosku o dofinansowanie w ramach Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5) Priorytetu IV Efektywne wykorzystanie energii programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, w odniesieniu do załącznika 48 (Zobowiązanie do uzyskania ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej najpóźniej na dzień rozpoczęcia rzeczowej realizacji projektu – jeżeli dotyczy): „Wnioskodawca zobowiązany do złożenia oświadczenia o zobowiązaniu się do uzyskania w przypadku realizacji inwestycji na obszarze występowania gatunków chronionych ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej i zapewnieniu odpowiednich działań kompensacyjnych w przypadku negatywnego wpływu inwestycji na gatunki i siedliska chronione, najpóźniej na dzień rozpoczęcia rzeczowej realizacji projektu”. W związku z powyższym, w ramach dokumentacji aplikacyjnej, wnioskodawca powinien załączyć ww. oświadczenie, jeżeli inwestycja realizowana jest na obszarze występowania gatunków chronionych. Na etapie aplikowania o dofinansowanie, nie ma konieczności załączania ww. ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej. Jednocześnie, jeżeli projekt dotyczy kilku osobnych obiektów, w których rzeczowa realizacja prac rozpoczyna się w różnych terminach, dopuszczalne jest uzyskanie ekspertyzy ornitologicznej i/lub chiropterologicznej i zapewnienie odpowiednich działań kompensacyjnych, przed rozpoczęciem prac w poszczególnych obiektach. Przedmiotową ekspertyzę należy dołączyć do pierwszego wniosku o płatność obejmującego wydatki bezpośrednie projektu, mające związek z tą ekspertyzą.

• Pytanie

Czy w działaniu 4.3 (nabór FELU.04.03-IZ.00-001/25) kwalifikowany będzie koszt wymiany pieca gazowego na inny (nowszy) piec gazowy, jeśli będzie takie usprawnienie ujęte w audycie energetycznym. Jeśli tak, to czy ten nowszy piec gazowy musi być hybrydowy Z OZE? W regulaminie jest zapis: Możliwa będzie wymiana pieców/kotłów węglowych na instalacje OZE lub piece gazowe wyłącznie jako hybrydowe systemy ogrzewania o znacznym udziale energii ze źródeł odnawialnych14, takich jak połączenie kotła z energią słoneczną termiczną lub pompą ciepła15, według hierarchii: 1. OZE. 2. piece gazowe jako hybrydowe systemy ogrzewania. To rozwiązanie będzie stosowane w przypadku braku możliwości technicznej lub opłacalności ekonomicznej przyłączenia do sieci ciepłowniczej. A co w przypadku, o którym mowa, czyli wymiany kotłów gazowych na gazowy?

• Odpowiedź

Zgodnie ze Szczegółowym Opisem Priorytetów Programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 oraz Regulaminem wyboru projektów w ramach Działania 4.3 możliwa będzie wyłącznie wymiana pieców/kotłów węglowych na instalacje OZE lub piece gazowe wyłącznie jako hybrydowe systemy ogrzewania o znacznym udziale energii ze źródeł odnawialnych, takich jak połączenie kotła z energią słoneczną termiczną lub pompą ciepła15, według hierarchii: 1. OZE. 2. piece gazowe jako hybrydowe systemy ogrzewania. W związku z powyższym wymiana kotła/pieca gazowego na nowy kocioł/piec gazowy stanowi koszt niekwalifikowalny w ramach ww. Działania.

• Pytanie

Pytanie odnośnie naboru FELU.04.03-IZ.00-001/25 i zapisu regulaminu, mówiącego, iż "zakres działań, w odniesieniu do budynków, urządzeń technicznych lub instalacji i procesów technologicznych wynikać będzie z audytów energetycznych".

Jeśli dla budynku sporządzono audyt energetyczny, ale dla oświetlenia i instalacji fotowoltaicznej sporządzono dodatkowe audyty efektywności energetycznej (oświetlenia i instalacji nie ma w "głównym" audycie energetycznym), czy wydatki związane z oświetleniem i instalacją spełniają wymagania regulaminu w świetle przywołanego zapisu? Czy też trzeba wszystkie ulepszenia termomodernizacyjne obowiązkowo ująć w jednym dokumencie, jakim jest audyt energetyczny?

• Odpowiedź

Zgodnie zapisami Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 oraz Regulaminu wyboru projektów w ramach Działania 4.3 tj. „Zakres działań, w odniesieniu do budynków, urządzeń technicznych lub instalacji i procesów technologicznych wynikać będzie z audytów energetycznych. Dodatkowe koszty, niewynikające z audytu, mogą zostać uznane za kwalifikowalne pod warunkiem, że przyczyniają się do kompleksowej realizacji szerszych celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji i stanowią dodatkowy element projektu o wartości maksymalnej 15% kosztów kwalifikowalnych”, wszystkie ulepszenia termomodernizacyjne, które będą stanowić koszty kwalifikowalne np. wymiana instalacji elektrycznej, montaż instalacji fotowoltaicznej w ramach ww. Działania, muszą wynikać z audytu energetycznego budynku.

• Pytanie:

W nawiązaniu do zapisu regulaminu naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25:

"Dodatkowe koszty, niewynikające z audytu, mogą zostać uznane za kwalifikowalne pod warunkiem, że przyczyniają się do kompleksowej realizacji szerszych celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji i stanowią dodatkowy element projektu o wartości maksymalnej 15% kosztów kwalifikowalnych"

i w nawiązaniu do zapisu Umowy Partnerstwa:

"W przypadku projektów kompleksowych wspierane mogą być także uzasadnione elementy niewynikające z audytów energetycznych, jeżeli realizują szersze cele Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji jak rozwiązania przyczyniające się do zwiększenia powierzchni zielonych (zielone dachy, ściany) rozwój elektomobilności, rozwiązania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, infrastrukturę związaną z dostępnością. Dodatkowe elementy wykraczające poza koszty wynikające z rekomendacji audytu energetycznego mogą stanowić max. 15% kosztów kwalifikowanych projektu"

zwracam się z pytaniem - czy w ramach projektu polegającego na kompleksowej termomodernizacji budynków użyteczności publicznej wydatki na zapewnienie równego dostępu do wspartej infrastruktury, takie jak budowa podjazdu lub platformy / podnośnika dla wózków przy wejściu do budynku oraz zakupy i montaż urządzeń - planów tyflograficznych, tabliczek dostępnych dotykowo na poręcze i drzwi, systemów przyzywowych do toalet, przenośnych zestawów pętli indukcyjnej, schodołazów, które ułatwią korzystanie z budynków, mogą zostać uznane za kwalfikowalne do wsparcia EFRR w ramach wskazanego limitu?

Prace w zakresie poprawy dostępności budynków objętych termomodernizacją wskazane zostały w karcie projektu ZIT, w części dotyczącej jego zakresu (Krótki opis projektu).

• Odpowiedź:

Zgodnie z treścią punktu 19 podrozdziału 4.5 (Kwalifikowalność) Regulaminu wyboru projektów do dofinansowania w sposób niekonkurencyjny w ramach naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25 Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5) Priorytetu IV Efektywne wykorzystanie energii programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, „Dodatkowe koszty, niewynikające z audytu, mogą zostać uznane za kwalifikowalne pod warunkiem, że przyczyniają się do kompleksowej realizacji szerszych celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii na rzecz Fali renowacji i stanowią dodatkowy element projektu o wartości maksymalnej 15% kosztów kwalifikowalnych”. W związku z powyższym, koszty wskazanych w pytaniu elementów mogą być uznane za kwalifikowalne do wysokości ww. limitu 15% kosztów kwalifikowalnych, z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków kwalifikowalności Regulaminu wyboru projektów. Jednocześnie, koszty przenośnych zestawów pętli indukcyjnej i schodołazów mogą stanowić koszt kwalifikowalny, jeżeli będą wykorzystywane zgodnie z celem projektu i nie będą przenoszone w inne miejsca aniżeli realizacji projektu.

• Pytanie:

W związku z wątpliwościami, jakie się pojawiły proszę o zajęcie stanowiska w sprawie możliwości pozyskania dofinansowania.

Wątpliwości dotyczą dwóch budynków, które planujemy poddać poprawie efektywności energetycznej. Termomodernizacja budynku usługowo-mieszkalnego. Budynek usługowo-mieszkalny usytuowany bezpośrednio przy granicy działki, dwukondygnacyjny w zabudowie szeregowej (zwartej, budynek narożny), częściowo podpiwniczonym z jedną klatką schodową usytuowaną we wschodniej części budynku. Zejście do piwnicy we wschodniej części obiektu. Budynek posiada 2 kondygnacje nadziemne. Powierzchnia zabudowy – 99 m2, powierzchnia użytkowa piwnic 57,60 m2, parteru 71,70 m2, I piętra 69,50 m2. Wyposażony w instalację gazową i przyłącze gazu.

Główny zakres zamierzenia inwestycyjnego - wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, docieplenie ścian, okładzin cokołu, stropu, wykonanie instalacji c.o., zasilania, odgromowej.

Termomodernizacja budynku usługowo-mieszkalnego. Budynek usługowo-mieszkalny, usytuowany bezpośrednio na granicy działki. Budynek objęty opracowaniem jest budynkiem dwukondygnacyjnym w zabudowie szeregowej (zwartej, budynek narożny), częściowo podpiwniczonym z jedną klatką schodową usytuowaną w zachodniej części budynku. Zejście do piwnicy w zachodniej części obiektu poprzez właz w podłodze. Powierzchnia zabudowy – 32 m2, powierzchnia użytkowa piwnic 21,20 m2, parteru 20,60 m2, I piętra 21,20 m2. Wyposażony w instalację gazową i przyłącze gazu. Główny zakres zamierzenia inwestycyjnego - wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, docieplenie ścian i stropu, wykonanie instalacji c.o., zasilania, wentylacji.

W obydwu budynkach parter jest wynajmowany komercyjnie na podstawie zawartych umów najmu zgodnie z przeprowadzonymi przetargami na wynajem. Piwnice nie są użytkowane. Na I piętrze znajdują się lokale mieszkalne komunalne (w każdym budynku po 1 lokalu) będące w mieszkaniowym zasobie miasta, wynajmowane na podstawie umów najmu (lokatorzy płacą czynsz zgodnie z zarządzeniem Burmistrza Miasta).

Proszę o informację, czy wymienione wyżej budynki zgodnie z opisanym powyżej stanem faktycznym kwalifikują się do pozyskania dofinansowania w ramach działania 4.3, a jeżeli tak, to który typ projektu najbardziej odpowiada ich uwarunkowaniom.

• Odpowiedź:

Zgodnie z art. 3 pkt 2a) Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez budynek mieszkalny jednorodzinny należy rozumieć „budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku”.

Zgodnie z § 3, pkt 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - budynkiem użyteczności publicznej jest: budynek przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym usług pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym, oraz inny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji; za budynek użyteczności publicznej uznaje się także budynek biurowy lub socjalny.

Jednocześnie, podrozdział 4.2 (Typ projektu) Regulaminu wyboru projektów do dofinansowania w sposób niekonkurencyjny w ramach naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25 Działania 4.3 Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (typ projektu 1-5) Priorytetu IV Efektywne wykorzystanie energii programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027, określa następujące typy projektów objęte wsparciem w ramach przedmiotowego naboru:

1. Przebudowa/wymiana nieefektywnych źródeł ciepła opartych o paliwa stałe, w tym zastosowanie systemów grzewczych opartych na niskoemisyjnych źródłach energii/OZE wraz z przyłączami budynków do sieci gazowej i miejskiej sieci ciepłowniczej połączona z termomodernizacją budynków, z wyłączeniem inwestycji w budownictwie jednorodzinnym.
2. Kompleksowa modernizacja energetyczna budynków użyteczności publicznej wraz z instalacją urządzeń OZE oraz wymianą/modernizacją źródeł ciepła albo podłączeniem do sieci ciepłowniczej/chłodniczej, a także instalacją systemów zarządzania energią oraz promowaniem energooszczędności.
3. Kompleksowa modernizacja energetyczna wielorodzinnych budynków mieszkalnych wraz z instalacją urządzeń OZE oraz wymianą/modernizacją źródeł ciepła albo podłączeniem do sieci ciepłowniczej/chłodniczej, a także instalacją systemów zarządzania energią oraz promowaniem energooszczędności.
4. Budowa budynków pasywnych przez sektor publiczny, mająca na celu pełnienie przez ten sektor wzorcowej roli w zakresie EE.
5. Efektywne sieci ciepłownicze/chłodnicze wraz z magazynami energii (budowa/rozbudowa/modernizacja), inwestycje do 5 MW mocy zamówionej.

Opisane w zapytaniu przedsięwzięcie, nie dotyczy budowy budynków pasywnych, efektywnych sieci ciepłowniczych / chłodniczych, czy wielorodzinnych budynków mieszkalnych, w związku z czym nie wpisuje się w typy projektu 3, 4 i 5.

Informacje zawarte w zapytaniu wskazują, że w każdym z budynków znajduje się po jednym lokalu mieszkalnym komunalnym (na I piętrze), natomiast piwnice nie są użytkowane. Wskazano również, iż w obydwu budynkach parter jest wynajmowany komercyjnie. W zapytaniu określono przy tym powierzchnie użytkowe budynku – brak jest danych odnośnie powierzchni całkowitych budynków.

Jeżeli przedmiotowe budynki spełniają definicję budynku jednorodzinnego (jeden lokal mieszkalny i lokal użytkowy o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku), wówczas nie mogą uzyskać wsparcia w ramach naboru nr FELU.04.03-IZ.00-001/25.

W związku z powyższym, jeżeli w częściach budynków znajdują się lokale usługowe, a ich powierzchnie całkowite przekraczają 30 % powierzchni całkowitych poszczególnych budynków, wówczas ww. budynki nie spełniają warunków ww. definicji budynku jednorodzinnego. Można wówczas przyjąć, że budynki takie straciłyby charakter budynków wyłącznie mieszkalnych i należałoby je traktować jako budynki usługowo-mieszkalne. Część budynku obejmująca mieszkania komunalne nie może kwalifikować się do wsparcia jako niewpisująca się w funkcje budynków użyteczności publicznej. Tym samym wsparciem w ramach typu projektu 1 i 2 mogłaby być wówczas objęta część inwestycji odpowiadająca udziałowi powierzchni części usługowej budynku (parter) oraz piwnicom (jeśli nie przynależą do mieszkania komunalnego), w całkowitej powierzchni użytkowej budynku. Gdyby natomiast w ww. lokalach mieszkalnych na I piętrach budynków znajdowały się lokale socjalne (a nie komunalne), wówczas spełniałyby one funkcje użyteczności publicznej (jako część budynku przeznaczona na potrzeby społeczne lub socjalne) i również mogłyby być objęte wsparciem w ramach typu projektu 1 i 2.

Należy przy tym dodać, że najem powierzchni na podstawie zawartych umów przez podmiot publiczny ma charakter działalności gospodarczej. Ponieważ obiekty będące przedmiotem termomodernizacji w projekcie wykorzystywane są do działalności gospodarczej, Wnioskodawca będzie, w odniesieniu do wydatków związanych z częścią budynków przeznaczonych na wynajem, zobowiązany objąć ww. część inwestycji zasadami pomocy publicznej / pomocy de minimis. Beneficjentem pomocy co do zasady będzie jst, która w zakresie wynajmu będzie działała jak przedsiębiorca w rozumieniu prawa unijnego. Pomoc na poziomie najemców nie wystąpi, jeżeli wynajem powierzchni będzie się odbywał w oparciu o otwarte, przejrzyste i niedyskryminacyjne zasady, a cena pobierana za najem będzie odpowiadała cenie rynkowej (na co wskazuje treść zapytania).

Ponadto informuję, że zakres rzeczowy inwestycji powinien być zgodny z zatwierdzoną fiszką projektową MOF.