Fundusze Europejskie dla Lubelskiego

Projekt zmian programu FEL 2021-2027 w ramach II etapu śródokresowego przeglądu wdrażania programu w zakresie dodatkowych działań w obszarze obronności to główny temat XXIII posiedzenia Komitetu Monitorującego Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 (KM FEL) w dniu 28 listopada 2025 roku. Obradom przewodniczył Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski.

Członkowie KM FEL 2021-2027 w trakcie obrad przyjęli projekt zmian programu FEL oraz formularza oceny uzupełniającej programu FEL 2021-2027 w ramach II etapu śródokresowego przeglądu wdrażania programu oraz podjęli uchwały KM FEL w sprawie zatwierdzenia przedmiotowych zmian.

W obliczu występujących od kilku lat kryzysów i zagrożeń, zwłaszcza konfliktu zbrojnego na wschodniej granicy UE, istotne jest zwiększenie potencjału infrastrukturalnego województwa lubelskiego, ze szczególnym uwzględnieniem infrastruktury krytycznej oraz infrastruktury podwójnego zastosowania, obejmującej infrastrukturę szpitalną, wodną oraz lotniczą. Priorytetem jest również wzmacnianie systemu ochrony zdrowia, które stanowi kluczowy element polityki obronnej i zdolności do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych.

Ponadto, konieczne jest podjęcie działań mających na celu zwiększenie zdolności produkcyjnych oraz usługowych przedsiębiorstw działających w sektorach bezpieczeństwa i obronności, a także wytwarzających produkty i usługi podwójnego zastosowania, zarówno do celów militarnych, jak i cywilnych. W tym kontekście, istotne jest także podniesienie kwalifikacji, kompetencji i umiejętności pracowników z zakresu obronności, bezpieczeństwa oraz dekarbonizacji, co wpisuje się w strategiczne priorytety UE.

Dostosowanie zakresu wsparcia w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027, w szczególności w ramach II etapu przeglądu śródokresowego, jest niezbędne do odpowiedzi na zdiagnozowane potrzeby regionu, a także do realizacji pięciu nowych strategicznych priorytetów UE, którymi są: przemysł obronny, bezpieczeństwo wodne i energetyczne, odporność infrastruktury krytycznej, obronność i bezpieczeństwo oraz dekarbonizacja.

W związku z powyższym, zmiana FEL 2021-2027 obejmuje dodanie 5 nowych Priorytetów, spójnych z określonymi priorytetami strategicznymi UE, tj.:

Priorytet XIV Przemysł obronny (EFRR), z alokacją 30 000 000 EUR:

• Wsparcie przedsiębiorstw, działających w branży bezpieczeństwa i obronności poprzez dofinansowanie projektów dotyczących linii produkcyjnych, zakupu technologii, produkcji i usług w zakresie bezpieczeństwa i obronności, w tym cyberbezpieczeństwa;
• Zwiększenie potencjału przemysłowego, usługowego przedsiębiorstw
  w celu wspierania produktów i usług podwójnego zastosowania (np. przedsiębiorcy produkujący obuwie, opony, odzież, żywność lub świadczący usługi itp.);

Priorytet XV Bezpieczeństwo wodne (EFRR), z alokacją 34 988 327 EUR:

• Budowa/przebudowa/remont ujęć wody, stacji uzdatniania wody, sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, oczyszczalni oraz doposażanie tej infrastruktury w rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo, cyberbezpieczeństwo i niezawodność (zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych);
• Wsparcie szpitali i innych budynków użyteczności publicznej w zakresie zapewnienia źródeł zaopatrzenia w wodę, w tym infrastruktury do ujmowania wody, na wypadek awarii/sytuacji kryzysowej;
• Inwestycje w technologie i systemy informatyczne dotyczące zarządzania wodą, w tym cyberbezpieczeństwo.

Priorytet XVI Odporna infrastruktura krytyczna (EFRR), z alokacją 125 428 098 EUR:

• Wsparcie krytycznej na poziomie lokalnym/ regionalnym infrastruktury szpitali i ratownictwa medycznego w zakresie przygotowania na wypadek sytuacji kryzysowej lub konfliktu zbrojnego, w tym inwestycje w sprzęt, wyposażenie medyczne, magazyny z wyposażeniem związane z przygotowaniem do sytuacji kryzysowych;
• Zwiększenie poziomu cyberbezpieczeństwa infrastruktury IT w szpitalach i ratownictwie medycznym;
• Inwestycje w zakresie zwiększenia odporności i bezpieczeństwa ruchu lotniczego – systemy związane z organizacją i bezpieczeństwem transportu ruchu lotniczego.

Priorytet XVII Obronność i bezpieczeństwo EFS+ (EFS+), z alokacją 49 346 786 EUR:

• Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych, biernych zawodowo, poszukujących pracy w zakresie obronności, mająca na celu podniesienie kwalifikacji, kompetencji, umiejętności i zwiększenia szans na znalezienie zatrudnienia w przemyśle obronnym, w tym w odniesieniu do zdolności w zakresie technologii podwójnego zastosowania (dual use);
• Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa/ obronności cywilnej dla ludności w zakresie gotowości cywilnej – realizowane poza BUR.
• Przekwalifikowanie pracowników z sektorów zagrożonych redukcją etatów na potrzeby przemysłu obronnego.
• Poszerzenie wsparcia o szkolenia dla osób stanowiących wsparcie w zakresie obrony cywilnej i sił zbrojnych np. podniesienie kwalifikacji kierowców służb ratunkowych w zakresie prawa jazdy kat. "C";
• Realizacja wsparcia edukacyjnego w zakresie cyberbezpieczeństwa i/lub gotowości cywilnej w przedszkolach, szkołach i uczelniach;
• Kursy z zakresu obsługi nowoczesnych technologii w przemyśle obronnym i technologii dual-use w ramach kształcenia zawodowego i ogólnego, odpowiednie do zdiagnozowanych potrzeb rynku pracy.

Priorytet XVIII Dekarbonizacja EFS + (EFS+), z alokacją 9 985 489 EUR:

• Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych, biernych zawodowo, poszukujących pracy w zakresie dekarbonizacji, mająca na celu podniesienie kwalifikacji, kompetencji, umiejętności i zwiększenia szans na znalezienie zatrudnienia w sektorach związanych z dekarbonizacją;
• Szkolenia dla pracowników, przedsiębiorstw i przedsiębiorców w zakresie dekarbonizacji zdolności produkcyjnych, realizowane poza BUR.

W związku z brakiem wyasygnowania przez Unię Europejską dodatkowych środków, nowe Priorytety FEL 2021-2027 będą finansowane ze środków realokowanych z dotychczasowej alokacji FEL 2021-2027. Propozycja realokacji środków na nowe Priorytety obejmuje łącznie 249 748 700 EUR (w tym środków EFRR: 190 416 425 EUR i środków EFS+: 59 332 275 EUR), co stanowi 10,27% alokacji na program (11,02% alokacji EFRR i 8,43% alokacji EFS+).

Zatwierdzony przez KM FEL program zostanie przekazany do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej celem zaopiniowania, a następnie do Komisji Europejskiej
w terminie do 31.12.2025 r.