Blisko 250 mln euro, czyli ponad 1 mld zł zostanie przeznaczonych na działania w zakresie bezpieczeństwa i obronności w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 (FEL 2021-2027). 25 lutego 2026 r. Komisja Europejska wydała decyzję w sprawie zmiany Programu w tym zakresie. W grudniu 2025 roku Województwo Lubelskie złożyło do Komisji Europejskiej zmieniony dokument, obejmujący wygospodarowane ponad 10% alokacji Programu na cele związane z bezpieczeństwem i obronnością (tzw. „priorytety Fitto”). Ogłoszenie naborów w nowych obszarach wsparcia planowane jest w II kwartale tego roku.
Trwająca od czterech lat za naszą wschodnią granicą pełnoskalowa wojna wymusiła konieczność dostosowania programu FEL 2021-2027 do aktualnych wydarzeń i sytuacji kryzysowych. Decyzją wykonawczą z dnia 25 lutego 2026 r. nr C(2026)1324 Komisja Europejska zatwierdziła zmiany w programie FEL 2021-2027, które są kluczowe dla budowy odporności i bezpieczeństwa naszego regionu w sytuacjach kryzysowych, szczególnie w kontekście jego przygranicznego położenia. Na ten cel przeznaczymy ponad 1 mld zł (249 405 952 EUR) w formie dotacji w 5 nowych Priorytetach Programu:
- XIV. Przemysł obronny z alokacją 30 000 000 EUR w ramach EFRR, dotyczący zwiększenia zdolności produkcyjnych i usługowych przedsiębiorstw działających w sektorach bezpieczeństwa i obronności, jak i tych wytwarzających produkty i usługi podwójnego zastosowania (zarówno do celów militarnych, jak i cywilnych);
- XV. Bezpieczeństwo wodne, z alokacją 34 988 327 EUR z EFRR, dotyczący m.in. budowy/przebudowy/remontu ujęć wody, stacji uzdatniania wody, sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, oczyszczalni oraz doposażanie tej infrastruktury w rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo, cyberbezpieczeństwo i niezawodność (zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych), wsparcia szpitali i innych budynków użyteczności publicznej w zakresie zapewnienia źródeł zaopatrzenia w wodę, w tym infrastrukturę do ujmowania wody na wypadek awarii/sytuacji kryzysowej;
- XVI. Odporna infrastruktura krytyczna, z alokacją 125 085 350 EUR z EFRR, dotyczący m.in. wsparcia krytycznej na poziomie lokalnym/regionalnym infrastruktury szpitali i ratownictwa medycznego w zakresie przygotowania na wypadek sytuacji kryzysowej lub konfliktu zbrojnego, w tym inwestycje w sprzęt i wyposażenie medyczne, magazyny z wyposażeniem związane z przygotowaniem do sytuacji kryzysowych;
- XVII. Obronność i bezpieczeństwo EFS+, z alokacją 49 346 786 EUR z EFS+, dotyczący m.in. szkoleń i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy w zakresie bezpieczeństwa/obronności cywilnej dla ludności w zakresie gotowości cywilnej;
- XVIII. Dekarbonizacja EFS+, z alokacją 9 985 489 EUR z EFS+, dotyczący m.in. szkoleń i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy w zakresie związanym z dekarbonizacją.
Powyższe priorytety są kluczowe dla budowy odporności i bezpieczeństwa naszego regionu w sytuacjach kryzysowych, szczególnie w kontekście jego przygranicznego położenia.
Łącznie na bezpieczeństwo i obronność przeznaczono ponad 10% z dotychczasowej alokacji programu tj. 249 405 952 EUR. Realokacje te dotyczą w znacznej części środków wdrażanych w formie instrumentów finansowych, bo aż 157 791 348 EUR, które po zmianie Programu możemy wykorzystać w formie dotacji.
Dzięki zmianie FEL 2021-2027 zyskaliśmy także dodatkowe udogodnienia, polegające na:
- możliwości zwiększenia o 10 % stóp dofinansowania dla wszystkich Priorytetów (tj. z 85% do 95% dofinansowania do wydatków kwalifikowalnych),
- dodatkowej jednorazowej zaliczce w 2026 roku w wysokości, aż 9,5% środków programu - w przypadku FEL 2021-2027 to środki w wysokości 231 035 992 EUR,
- jednorazowej zaliczce w wysokości 20% alokacji na nowe Priorytety - w przypadku FEL 2021-2027 to środki w wysokości 49 881 190 EUR,
- wydłużeniu terminu kwalifikowalności wydatków o dodatkowy rok tj. z 31 grudnia 2029 roku do 31 grudnia 2030 roku.
Obecnie trwają intensywne prace mające na celu jak najszybsze uruchomienie naborów. Przystąpiliśmy do aktualizacji Szczegółowego Opisu Priorytetów programu FEL 2021-2027, opracowujemy propozycje kryteriów wyboru projektów, które będą procedowane przez Komitet Monitorujący FEL 2021-2027.
Więcej informacji na stronie: www.funduszeUE.lubelskie.pl
