Fundusze Europejskie dla Lubelskiego

W dniu 15 października 2026 r. w Lubelskim Centrum Konferencyjnym w Lublinie odbyła się konferencja pn. „Lubelskie przeciw depresji. Regionalne Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży w województwie lubelskim”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce oraz Parlamentu Europejskiego we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Lubelskiego w Lublinie i Szpitalem Neuropsychiatrycznym im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego SPZOZ w Lublinie. W trakcie konferencji Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski oraz 24 samorządowców szczebla powiatowego z regionu podpisało deklarację „Lubelskie przeciw depresji”. W spotkaniu, które otworzył Marszałek Jarosław Stawiarski uczestniczyli samorządowcy z regionu, przedstawiciele publicznej ochrony zdrowia, oświaty i uczelni wyższych, pomocy społecznej oraz organizacji pozarządowych.

Czym jest depresja?

Depresja to choroba cywilizacyjna XXI w., która może dotknąć każdego. Problem ten dotyczy 350 milionów światowej populacji, w tym 1,2 miliona Polaków. Wg prognoz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), depresja do 2030 r. stanie się najczęściej występującą chorobą na świecie. Choroba ta nie ma jednej konkretnej przyczyny – może ją powodować izolacja społeczna, nagłe dramatyczne wydarzenie życiowe, np. śmierć bliskiej osoby, lub też przewlekły stres spowodowany tempem życia, wyzwaniami w pracy, czy też sytuacją życiową. Objawami są przewlekły stan obniżonego nastroju, stałe odczuwanie smutku i przygnębienia, poczucie pustki i utrata sensu życia, zobojętnienie, brak wiary w siebie, stałe zmęczenie, problemy z pamięcią i koncentracją, a nawet myśli czy też próby samobójcze. Choroba ta często uniemożliwia normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, prowadzi do zerwania więzi międzyludzkich, unikania obowiązków zawodowych, prokrastynacji. Niesie ona za sobą również wysokie koszty gospodarcze i społeczne: spadek wydajności w pracy, czy absencje chorobowe. Uważa się, że ze względu na wysokie koszty społeczne oraz zagrożenie śmiertelnością, diagnostyka i leczenie depresji powinny stać się priorytetem w obszarze chorób psychiatrycznych. Niepokojące jest również to, że coraz częściej choroba ta dotyka dzieci i młodzież. Z oficjalnych analiz Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) i Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wynika, że województwo lubelskie, obok kujawsko-pomorskiego, odnotowuje najwyższy w kraju odsetek osób z rozpoznaniem depresji, który wynosi 2,8% populacji regionu.

Razem przeciw depresji

O kwestii przeciwdziałania depresji oraz wsparcia osób cierpiących z jej powodu debatowano 15 października 2026 r. w Lublinie podczas konferencji „Razem przeciw depresji. Regionalne Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży w województwie lubelskim”.

Podczas swojego inauguracyjnego przemówienia Marszałek Jarosław Stawiarski podkreślił rolę Funduszy Europejskich, które dają realną szansę na lepszy dostęp do psychologów i psychiatrów, co ma szczególne znaczenie zwłaszcza dla zdrowia psychicznego najmłodszych mieszkańców naszego regionu. Podkreślił przy tym rolę powstałego dzięki środkom UE Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży w województwie lubelskim. Zaznaczył także, jak ważne jest, aby instytucje odpowiedzialne za zdrowie, edukację i wsparcie społeczne działały razem, tworząc spójny system wsparcia. Następnie głos zabrali: Dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce dr Katarzyna Smyk, Agnieszka Lalik z Biura Parlamentu Europejskiego w Polsce, Dyrektor Szpitala Neuropsychiatrycznego im. Prof. Mieczysława Kaczyńskiego w Lublinie Dariusz Oleński oraz Ekspert Team Europe Direct, Alians Przeciw Depresji dr Piotr Toczyski. W swoich wystąpieniach wszyscy akcentowali rolę współpracy w budowaniu nowoczesnego systemu ochrony zdrowia psychicznego.

Uczestnicy konferencji mieli również okazję zapoznać się z założeniami oraz efektami realizacji Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży, które przedstawiła Marta Pakuła-Landman, specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży w Szpitalu Neuropsychiatrycznym im. prof. Mieczysława Kaczyńskiego w Lublinie. Konferencja bowiem odbyła się w ramach projektu „Funkcjonowanie i rozwój Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży przy Szpitalu Neuropsychiatrycznym im. Prof. M. Kaczyńskiego w Lublinie”, który jest realizowany w ramach Działania 8.6 Usługi zdrowotne programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 (FEL). Projekt stanowi jeden z czterech komplementarnych ze sobą projektów strategicznych wpisanych do Kontraktu Programowego dla Województwa Lubelskiego i obejmował utworzenie Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży (RCZP) w pięciu lokalizacjach: Lublinie, Cholewiance, Chełmie, Radecznicy oraz Suchowoli. Projekty te dotyczyły m.in. prac budowlanych i remontowych: w Lublinie (budowy RCZP, utworzenia Regionalnego Centrum Koordynacji z całodobową infolinią) w Chełmie (przebudowy pomieszczeń w szpitalu wojewódzkim na potrzeby utworzenia RCZP) w Cholewiance (kompleksowej termomodernizacji dwóch budynków oraz powstania hostelu). W powyższych lokalizacjach, a także w Radecznicy i Suchowoli zakupiono specjalistyczny sprzęt. Ponadto projekty zakładały szkolenia kadry oraz utworzenie sieci ośrodków pomocy środowiskowej, działających we współpracy z placówkami oświatowymi z regionu. Łączna wartość czterech projektów przekracza 101 mln zł, z czego ponad 84 mln zł stanowi dofinansowanie z Funduszy Europejskich, ponad 5,7 mln zł pochodzi z Budżetu Państwa, a przeszło 11 mln zł z budżetu Województwa Lubelskiego. Szacuje się, że z nowej i przebudowanej infrastruktury skorzysta docelowo 12,5 tys. młodych pacjentów rocznie.

Punktem kulminacyjnym tej części wydarzenia było podpisanie przez Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego oraz 24 samorządowców szczebla powiatowego z regionu, tj. prezydentów Lublina, Chełma, Białej Podlaskiej, Chełma i Zamościa oraz 20 starostów, deklaracji „Lubelskie przeciw depresji”:

Regiony przeciw depresji to ogólnopolska inicjatywa Komisji Europejskiej, Aliansu Przeciw Depresji oraz Jednostek Samorządu Terytorialnego na rzecz przeciwdziałania depresji.

O depresji warto rozmawiać

W drugiej części konferencji odbyły dwa panele dyskusyjne z udziałem przedstawicieli uczelni wyższych z regionu, środowiska medycznego, psychologów, ekspertów pomocy społecznej oraz organizacji pozarządowych.

Pierwsza z dyskusji panelowych dotyczyła idei oraz założeń środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej nad dziećmi i młodzieżą, który stanowi jeden z kluczowych kierunków reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce. Punktem wyjścia do dyskusji było uruchomienie 11 października 2026 r. Regionalnego Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży w województwie lubelskim. O kwestiach związanych z modelem wsparcia zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży dyskutowali zaproszeni eksperci: dr n. med. Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, dr n. med. Agata Makarewicz, specjalistka psychiatrii oraz psychiatrii dzieci i młodzieży, nauczyciel akademicki, adiunkt w I Klinice Psychiatrii, Psychoterapii i Wczesnej Interwencji Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Konsultant Wojewódzki w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży dla województwa lubelskiego, dr hab. n. med. prof. UML Marzena Samardakiewicz, psycholog, psychoterapeuta, specjalistka psychoterapii dzieci i młodzieży, Konsultant Wojewódzka w dziedzinie psychologii klinicznej dla województwa lubelskiego, dr n. o poznaniu i komunikacji społecznej Aleksandra Lato, ekspertka w zakresie organizacji środowiskowej opieki psychiatrycznej dzieci i młodzieży oraz dr n. med. i n. o zdrowiu Adam Domagała, specjalista psychiatrii, w trakcie specjalizacji z psychiatrii dzieci i młodzieży oraz psychoterapeuta poznawczo-behawioralny.

Eksperci rozmawiali o korzyściach, jakie niesie niesie środowiskowy model opieki dla pacjentów i ich rodzin, jakie są wyzwania związane z jego wdrażaniem oraz jakie znaczenie ma współpraca specjalistów, szkół, samorządów i innych instytucji w budowaniu dostępnego i skutecznego systemu wsparcia psychicznego dla dzieci i młodzieży. Panel był również okazją do przedstawienia oczekiwanych efektów funkcjonowania RCZPDiM i jego roli w poprawie dostępności i jakości świadczeń psychiatrycznych w regionie.

Z kolei tematem drugiego panelu była depresja, jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych i społecznych współczesnego świata. Panel poświęcony był roli współpracy samorządów, podmiotów leczniczych, instytucji pomocy społecznej, oświaty oraz administracji publicznej w tworzeniu skutecznego systemu profilaktyki, wczesnej interwencji i wsparcia osób doświadczających depresji. Dyskusja panelowa była również okazją do przedstawienia dobrych praktyk oraz wypracowania wspólnych kierunków działań na rzecz poprawy zdrowia psychicznego mieszkańców województwa lubelskiego oraz szerzenia idei Aliansów Przeciw Depresji - sieci osób, instytucji i organizacji działających lokalnie, które poprzez efekt synergii skutecznie wspierają osoby doświadczające depresji i przyczyniają się do zapobiegania zachowaniom samobójczym. Nad kwestiami związanym z depresją debatowali zaproszeni eksperci: prof. dr hab. n. med. specjalistka psychiatrii Hanna Karakuła-Juchnowicz, kierownik Katedry i I Kliniki Psychiatrii, Psychoterapii i Wczesnej Interwencji Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, konsultant wojewódzka w dziedzinie psychiatrii, Adam Mołdoch, Zastępca Dyrektora Centrum Interwencji Kryzysowej w Lublinie, Anna Siudem, kierownik Punktu Informacyjno-Konsultacyjnego Towarzystwa Nowa Kuźnia w Lublinie, Joanna Jaworska-Gumienik, Dyrektor Środowiskowego Domu Samopomocy w Janowie Lubelskim oraz Piotr Toczyski, ekspert Team Europe Direct/ ekspert zdrowia psychicznego z ramienia Komisji Europejskiej.

Wydarzenie było transmitowane na kanale YouTube i Facebook @KomisjaEuropejska.