Czerwona księga roślin regionu
Pierwszym punktem uroczystości było wręczenie umowy na realizację projektu pn. Ochrona ex situ i in situ najrzadszych elementów flory Lubelszczyzny w ramach Działania 3.10 FEL 2021-2027. Projekt o wartości całkowitej ponad 850 tys. zł, z czego dofinansowanie z UE to niemal 808 tys. zł realizować będzie Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (UMCS). Przedsięwzięcie ma na celu ochronę najbardziej zagrożonych gatunków roślin regionu poprzez działania prowadzone zarówno w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, jak i w ich naturalnych siedliskach. W ramach przedsięwzięcia poprawione zostaną warunki uprawy rzadkich roślin w Ogrodzie Botanicznym UMCS poprzez modernizację infrastruktury oraz przygotowanie specjalistycznych siedlisk dla gatunków leśnych, kserotermicznych i wapieniolubnych. Projekt zakłada rozbudowę kolekcji zagrożonych roślin oraz banku nasion, który pozwoli zabezpieczyć cenne zasoby genetyczne i wykorzystać je do przyszłej ochrony gatunków. Istotnym elementem będą badania terenowe i inwentaryzacja rzadkich gatunków na terenie województwa lubelskiego, co umożliwi aktualizację wiedzy o ich występowaniu oraz przygotowanie czerwonej księgi roślin regionu, czyli rejestru gatunków zagrożonych. Zakres projektu przewiduje także działania ograniczające negatywny wpływ gatunków inwazyjnych, takich jak klon jesionolistny i nawłoć późna. Przewidziano również działania ochronne w środowisku naturalnym, obejmujące wzmacnianie populacji najbardziej zagrożonych gatunków, takich jak m.in.: żmijowiec czerwony, kosaciec bezlistny i ostnica Jana. Działania te przyczynią się nie tylko do zachowania zagrożonych roślin, ale także ich przywracania do naturalnych siedlisk oraz poprawy stanu cennych przyrodniczo obszarów województwa lubelskiego. Zaplanowano także działania promocyjne zwiększające świadomość mieszkańców na temat bioróżnorodności i potrzeby ochrony zagrożonych gatunków roślin, w tym posadowienie tablic informacyjno-edukacyjnych z charakterystyką roślinności oraz informacje w mediach społecznościowych i na stronach internetowych UMCS i Ogrodu Botanicznego.
Co łączy żubra, gadożera i pływające strefy hydrofitowe?
Odpowiedź to ponad 27 mln zł dofinansowania z UE na realizację 3 projektów o łącznej wartości przeszło 29 mln zł w ramach Działania 3.9 FEL 2021-2027. Kolejnym punktem uroczystości było bowiem wręczenie 3 umów o dofinansowanie projektów, których Beneficjentami są: Gmina Krasnobród, Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych oraz Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne. Projekty te dotyczą ochrony przyrody i różnorodności biologicznej poprzez działania ukierunkowane na odwrócenie procesu utraty ekosystemów i przywrócenie ich równowagi.
Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich Gmina Krasnobród zrealizuje projekt pn. Przywrócenie i ochrona bioróżnorodności zbiornika wodnego w uzdrowisku Krasnobród o całkowitej wartości niemal 5 mln zł i dofinansowaniu z UE w wysokości prawie 4,7 mln zł. Zalew w Krasnobrodzie powstał na rzece Wieprz w 1974 r. i jest jednym z największych rekreacyjnych zbiorników wodnych na Roztoczu. Inwestycja ma na celu poprawę stanu ekologicznego zalewu poprzez przywrócenie naturalnych procesów samooczyszczania oraz odbudowę równowagi biologicznej cennego przyrodniczo ekosystemu wodnego. Inwestycja będzie realizowana na terenie Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego i obszaru Natura 2000 obejmując działania ograniczające zanieczyszczenie wód, eutrofizację oraz ryzyko zakwitów glonów i sinic. Kluczowym elementem projektu będzie oczyszczanie zalewu z wykorzystaniem preparatów mikrobiologicznych wspomagających rozkład osadów i materii organicznej oraz instalacja systemu napowietrzania mikropęcherzykowego, który poprawi natlenienie wody i warunki życia organizmów wodnych. Dodatkowo zostaną utworzone pływające strefy hydrofitowe z roślinnością wodną wspierającą naturalne oczyszczanie zbiornika oraz prowadzony będzie monitoring efektów środowiskowych. Dzięki realizacji projektu ograniczone zostaną zakwity sinic oraz poprawi się jakość i przejrzystość na obszarze
17 ha powierzchni wód. Efektem przedsięwzięcia będzie także zwiększenie atrakcyjności przyrodniczej i rekreacyjnej Zalewu w Krasnobrodzie.
Z kolei Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych jest Beneficjentem projektu pn. Ochrona ex situ żubra (Bison bonasus) na terenie Ostoi Konia Biłgorajskiego w Parku Krajobrazowym „Lasy Janowskie" o całkowitej wartości niemal 21 mln zł, z czego dofinansowanie z UE to ponad 19 mln zł. Zobowiązanie do prawidłowej realizacji projektu odebrał Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych, który będzie jego realizatorem. Projekt zakłada utworzenie na terenie Ostoi Konika Biłgorajskiego kompleksowego zaplecza do ochrony żubra służącego prowadzeniu hodowli zagrodowej w odpowiednio przygotowanej infrastrukturze. Przedsięwzięcie zakłada wsiedlenie żubrów, co docelowo posłużyć ma zwiększeniu różnorodności genetycznej populacji żubrów żyjących w Lasach Janowskich. Obecnie bytujące tu stado wolnościowe 15 żubrów zagrożone jest chowem wsobnym. W ramach realizacji projektu na terenie ostoi powstanie zagroda dla żubrów, zagroda kwarantannowa z odłownią, obiekty gospodarcze i techniczne, infrastruktura do magazynowania paszy oraz platforma widokowa umożliwiająca prowadzenie edukacji przyrodniczej i obserwację zwierząt. Projekt uwzględnia także transport zwierząt, zapewnienie obsługi weterynaryjnej oraz zakup i zastosowanie mikroczipów do trwałej identyfikacji żubrów objętych działaniami ochrony ex situ. Dofinansowanie projektu pozwoli także na realizację działań na rzecz ochrony siedlisk i bioróżnorodności, utrzymanie łąk, nasadzenia rodzimych gatunków roślin, czy zapewnienie odpowiednich warunków bytowych dla zwierząt, w tym montaż i rozmieszczenie pastucha elektrycznego ograniczającego niekontrolowane przemieszczanie się zwierząt. Dodatkowo zaplanowano także działania edukacyjne i promocyjne zwiększające świadomość ekologiczną mieszkańców i turystów oraz popularyzujące wiedzę na temat ochrony przyrody. Efektem inwestycji będzie nie tylko skuteczniejsza ochrona żubra, ale także wzrost atrakcyjności przyrodniczej i turystycznej regionu.
Natomiast Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne realizować będzie projekt pn. Czynna ochrona rzadkich gatunków zwierząt i roślin na Lubelszczyźnie o całkowitej wartości ponad 3,5 mln zł, z czego ponad 3,3 mln zł to dofinansowanie z UE. Projekt ma na celu ochronę cennych siedlisk przyrodniczych i zagrożonych gatunków ptaków oraz zachowanie bioróżnorodności na terenach rezerwatów przyrody i obszarów Natura 2000 w województwie lubelskim. W ramach przedsięwzięcia prowadzone będą działania związane z monitoringiem i ochroną rzadkich gatunków ptaków strefowych – bielika, orlika krzykliwego, orlika grubodziobego, gadożera, puchacza, puszczyka mszarnego, bociana czarnego i kani rudej, w tym znakowanie ptaków i inwentaryzacja terenowa mająca na celu kontrolę oraz wyszukiwanie nowych gniazd. Kolejnym zadaniem w projekcie jest czynna ochrona muraw kserotermicznych, czyli ciepłolubnych zbiorowisk trawiastych o charakterze stepowym na terenie rezerwatów Żmudź i Machnowska Góra oraz obszarów Natura 2000 Żmudź i Żurawce. Zaplanowano m.in. usunięcie 14 ha zadrzewienia i zakrzewienia w celu przywrócenia otwartego charakteru muraw oraz organizację ekstensywnego wypasu owiec. Projekt obejmuje również przebudowę i rozbudowę budynku gospodarczego w Okunince, który będzie pełnił funkcję zaplecza techniczno-magazynowego dla działań ochronnych, oraz zakup specjalistycznego sprzętu niezbędnego do prowadzenia prac terenowych i monitoringu przyrodniczego. Efektem inwestycji będzie poprawa stanu siedlisk i gatunków chronionych na obszarze ponad 36 ha.
Bioróżnorodność w liczbach
W efekcie realizacji 4 projektów dofinansowanych z Funduszy Europejskich łącznie ochroną i działaniami na rzecz ochrony bioróżnorodności zostanie objętych: 56,3 ha powierzchni siedlisk, 58,3 ha powierzchni obszarów chronionych i cennych przyrodniczo, w tym Natura 2000 oraz 313 zagrożonych gatunków roślin, ptaków i zwierząt. Ponad 6,5 tys. osób zyska dostęp do nowej lub udoskonalonej zielonej infrastruktury, a 28 tys. osób odniesie korzyści na rzecz jakości powietrza. Zostaną przeprowadzone 2 kampanie edukacyjno-informacyjne kształtujące świadomość ekologiczną.
