Instytucja Organizująca Nabór (ION) za „formy środowiskowe” uznaje wszelkie usługi świadczone w społeczności lokalnej, które mają na celu profilaktykę, wsparcie rodziny w procesie wychowywania dzieci oraz zapobieganie umieszczaniu dzieci w pieczy zastępczej. Wsparcie to realizowane jest w naturalnym środowisku życia dziecka (rodzina, grupa rówieśnicza, miejsce zamieszkania).
Niemniej ION wyjaśnia, że przedmiotem naboru nie jest bezpośrednie świadczenie usług społecznych. Zgodnie ze specyficznym kryterium dostępu nr 6 przedmiotem naboru jest wzmocnienie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Potencjał ten musi wiązać się z uczestnictwem tych organizacji w działaniach na rzecz rozwoju usług społecznych świadczonych w społeczności lokalnej w województwie lubelskim, w co najmniej jednym z następujących obszarów: standardy i procedury zarządzania, refleksyjność, wydolność finansowa, rzecznictwo, jakość usług lub współpraca międzysektorowa.
Zgodnie z kryterium dostępu nr 1, Wnioskodawcą projektu musi być organizacja społeczeństwa obywatelskiego o zasięgu regionalnym (wojewódzkim) lub lokalnym, która statutowo działa w obszarze usług społecznych świadczonych w społeczności lokalnej. Definicja tych usług jest zgodna z Wytycznymi dotyczącymi realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych programach na lata 2021–2027 i została przytoczona również w Regulaminie wyboru projektów. Zgodnie z tą definicją, usługi świadczone w społeczności lokalnej to – usługi społeczne lub zdrowotne umożliwiające osobom niezależne życie w środowisku lokalnym, a dzieciom życie w rodzinie lub rodzinnej pieczy zastępczej. Usługi te zapobiegają odizolowaniu osób od rodziny lub społeczności lokalnej oraz umożliwiają podtrzymywanie więzi rodzinnych i sąsiedzkich. Są to usługi świadczone w sposób:
a) zindywidualizowany (dostosowany do potrzeb i możliwości danej osoby);
b) umożliwiający odbiorcom tych usług kontrolę nad swoim życiem i nad decyzjami, które ich dotyczą (w zakresie wsparcia dzieci uwzględnianie ich zdania);
c) zapewniający, że odbiorcy usług nie są odizolowani od ogółu społeczności lub nie są zmuszeni do mieszkania razem;
d) gwarantujący, że wymagania organizacyjne nie mają pierwszeństwa przed indywidualnymi potrzebami osoby z niej korzystającej.
Warunki, o których mowa w lit. a–d, muszą być spełnione łącznie.
Reasumując organizacje społeczeństwa obywatelskiego statutowo działające m.in. w obszarze wskazanym w pytaniu mogą być wnioskodawcą w przedmiotowym naborze.
W odniesieniu do zapytania „czy usługa realizowana w formie środowiskowej musi być usługą sformalizowaną” ION wyjaśnia, że usługa realizowana w formie środowiskowej musi spełniać wymogi formalne wynikające z przepisów prawa. Jeżeli dana forma wsparcia (np. placówka wsparcia dziennego) w myśl ustawodawstwa krajowego wymaga wpisu do odpowiedniego rejestru lub uzyskania zezwolenia, Wnioskodawca jest zobowiązany do dopełnienia tych formalności. Wynika to wprost z ogólnego kryterium horyzontalnego nr 6, zgodnie z którym założenia projektu muszą być zgodne z właściwym prawodawstwem krajowym i unijnym w zakresie odnoszącym się do sposobu realizacji, zakresu projektu oraz statusu wnioskodawcy. W tym przypadku kluczowe są przepisy krajowe regulujące zasady świadczenia konkretnych usług społecznych (np. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).
Należy mieć na uwadze, że przedmiotem zapytań w zakresie procedury wyboru projektów o charakterze ogólnym oraz dotyczących Regulaminu nie mogą być konkretne zapisy czy rozwiązania zastosowane w danym projekcie celem ich wstępnej oceny. Należy jednocześnie pamiętać, że odpowiedź udzielona przez ION nie jest równoznaczna z wynikiem oceny projektu.